İçeriğe geçAv. Mert Sümbül Hukuk Bürosu

Alan 07

Muvazaa ve Tasarrufun İptali

Alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla yapılan devirlere karşı açılan iptal ve muvazaa davaları.

Bu alanda görülen işler

  • Tasarrufun iptali davaları
  • Muvazaa nedeniyle tapu iptali
  • Aciz belgesi temini
  • Bağışlama ve ivazsız tasarruflar
  • Yakın akraba devirlerinin incelenmesi
  • İhtiyati haciz ve tedbir talepleri
Randevu alın

İki farklı dava

Borçlunun mal kaçırma amacıyla yaptığı devirlere karşı iki ayrı yol vardır. Tasarrufun iptali davası, devri geçersiz kılmaz; alacaklıya o mal üzerinden cebri icra yapma imkânı verir. Muvazaa iddiasına dayalı tapu iptali davasında ise işlemin baştan itibaren geçersiz olduğu ileri sürülür (TBK m.19).

Hangi yolun seçileceği, elinizdeki delillere ve devrin niteliğine göre belirlenir. İkisi birlikte, kademeli olarak da ileri sürülebilir.

Süreç adım adım

  1. Takip ve tahsil denemesi: Alacak için icra takibi yapılır, borçlunun adına kayıtlı mallar araştırılır.
  2. Aciz belgesi: Haciz sonucunda alacak karşılanamazsa geçici ya da kesin aciz belgesi alınır.
  3. Devirlerin tespiti: Borçlunun geçmişte yaptığı taşınmaz, araç, şirket payı ve para transferleri tapu, trafik ve ticaret sicili kayıtlarından çıkarılır.
  4. Tedbir: Malın yeniden devredilmesini önlemek için dava ile birlikte ya da öncesinde ihtiyati haciz veya tedbir istenir.
  5. Dava: Borçlu ve malı devralan üçüncü kişi birlikte davalı gösterilerek dava açılır.
  6. Karar sonrası: Dava kabul edilirse alacaklı, devredilen mal üzerinden alacağı oranında haciz ve satış isteyebilir.

Kimler dava açabilir

Elinde aciz belgesi bulunan her alacaklı tasarrufun iptali davası açabilir; borçlu iflas etmişse bu hak iflas idaresine geçer (İİK m.277). Dava, borçlu ile malı devralan kişiye ve gerektiğinde malı ondan kötüniyetle devralan sonraki kişilere karşı açılır.

Aciz belgesi şartı

Tasarrufun iptali davasında davacının, alacağını borçlunun malvarlığından tahsil edemediğini göstermesi gerekir. Bu, geçici ya da kesin aciz belgesiyle ispatlanır (İİK m.105, m.143).

Aciz belgesi dava açılmadan önce alınabileceği gibi, yargılama sırasında da sunulabilir. Belgenin hiç bulunmaması davanın reddine yol açar.

Hangi tasarruflar iptal edilir

Kanun üç grup tasarrufu sayar:

  • Bağışlamalar ve bağışlama sayılan, değerler arasında açık oransızlık bulunan devirler (İİK m.278)
  • Aciz halindeyken yapılan, mevcut bir borç için teminat verme gibi işlemler (İİK m.279)
  • Alacaklıdan mal kaçırma kastıyla yapıldığı anlaşılan tasarruflar (İİK m.280)

Eşe, altsoya ve yakın akrabaya yapılan devirlerde mal kaçırma kastının bilindiği yönünde güçlü bir karine uygulanır.

Süre

Tasarrufun iptali davası, tasarruf tarihinden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır (İİK m.284). Bu süre hak düşürücüdür; kaçırıldığında dava esasa girilmeden reddedilir.

Muvazaa iddiasına dayalı tapu iptali davasında ise kural olarak süre sınırlaması aranmaz.

İspat

Bu davalarda ispat, belgelerin yanında hayatın olağan akışına dayanır: devir bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği, alıcının ödeme gücü, devrin takip tarihine yakınlığı ve taraflar arasındaki ilişki birlikte değerlendirilir.

Dava açılmadan önce taşınmazın yeniden elden çıkarılmasını önlemek için ihtiyati tedbir talep edilmesi, çoğu dosyada belirleyici olur.

Davanın sonucu ne sağlar

Tasarrufun iptali kararı, malı borçluya geri döndürmez ve tapu kaydını değiştirmez. Alacaklıya, mal üçüncü kişinin adına kayıtlı kalmışken o mal üzerinde haciz ve satış isteme hakkı verir. Üçüncü kişi malı elden çıkarmışsa, mal yerine geçen değer bakımından sorumluluk gündeme gelir.

Karar yalnızca davayı açan alacaklı ve o alacak bakımından sonuç doğurur. Aynı borçlunun başka alacaklıları bu karardan doğrudan yararlanamaz.

Hazırlanması gereken belgeler

  • Alacağın dayanağı ve icra takip dosyası bilgileri
  • Geçici ya da kesin aciz belgesi
  • Devre ilişkin tapu, araç ya da ticaret sicili kayıtları
  • Devir tarihinde malın değerini gösteren belgeler ya da emsal satışlar
  • Borçlu ile devralan arasındaki ilişkiyi gösteren bilgiler (akrabalık, ortaklık, çalışma ilişkisi)
  • Bedelin ödendiği iddia ediliyorsa banka hareketleri

Sık yapılan hatalar

  • Aciz belgesi alınmadan dava açıp belgeyi yargılama boyunca temin etmemek
  • Beş yıllık hak düşürücü süreyi, takibin uzaması nedeniyle kaçırmak
  • Devralan üçüncü kişiyi davaya dahil etmemek
  • Borçlunun devirlerini yalnızca tapu kayıtlarında aramak; araç, şirket payı ve banka transferleri de incelenmelidir
  • Tedbir istemeyi geciktirmek; dava sürerken mal yeniden devredilebilir
  • Tasarrufun iptali ile muvazaa iddiasını birbirinin yerine kullanmak; şartları ve sonuçları farklıdır

İlgili rehber ve yazılar

Diğer çalışma alanları

İrade Sakatlığı DavalarıTapu İptal ve Tescil DavalarıGayrimenkul Hukukuİcra Hukukundan Doğan DavalarSpor HukukuTüm alanlar

Randevu talep edin

Muvazaa ve Tasarrufun İptali kapsamındaki durumunuzu ve elinizdeki belgeleri paylaşın; izlenebilecek yolları görüşmede birlikte değerlendirelim.