Alan 01
İcra ve İflas Hukuku
Alacağın tahsili için takip başlatılması, itirazların aşılması, haciz ve satış aşamalarının yürütülmesi.
Bu alanda görülen işler
- İlamsız ve ilamlı icra takibi
- Kambiyo senetlerine dayalı takip
- Ödeme emrine itiraz ve itirazın iptali
- İhtiyati haciz
- Haciz, kıymet takdiri ve satış
- İhalenin feshi
- İflas yoluyla takip
Takip hangi yolla başlar
Elinizdeki belge, izlenecek yolu belirler. Yalnızca bir fatura ya da sözlü bir borç ilişkisi varsa ilamsız takip; çek, bono veya poliçe varsa kambiyo senetlerine özgü takip; mahkeme kararı ya da ilam niteliğinde belge varsa ilamlı takip söz konusudur.
Bu ayrım şekli bir tercih değildir: itiraz süresi, itiraz sebepleri ve takibin durup durmayacağı yola göre değişir. Yanlış yolla başlatılan takip, aylar sonra baştan yapılmak zorunda kalabilir.
Takipten önce yapılacaklar
Takip talebinden önce alacağın dayanağını ve tutarını netleştirmek, sonraki aşamalarda zaman kazandırır. Faizin hangi tarihten ve hangi oranda isteneceği, borçlunun temerrüde düşüp düşmediğine bağlıdır; vadesi belli olmayan alacaklarda bunun için çoğu zaman bir ihtarname gerekir.
Borçlunun malvarlığını elden çıkarma ihtimali varsa, takipten önce ya da takiple birlikte ihtiyati haciz istenebilir (İİK m.257). İhtiyati haciz kural olarak vadesi gelmiş ve rehinle güvenceye bağlanmamış bir alacak arar; mahkeme çoğu halde teminat ister. Karar alındıktan sonra uygulanması ve ardından takibe ya da davaya geçilmesi için kanunda kısa süreler öngörülür.
Süreç adım adım
- Takip talebi: Alacaklı, yetkili icra dairesine alacağın tutarını, dayanağını ve faiz talebini gösteren takip talebini verir (İİK m.58).
- Ödeme emri: İcra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Tebligatın usulüne uygun yapılması, sonraki bütün aşamaların geçerliliğini etkiler.
- İtiraz ya da kesinleşme: Borçlu süresinde itiraz ederse takip durur; itiraz etmezse takip kesinleşir.
- Haciz: Kesinleşen takipte alacaklı haciz ister. Taşınmaz ve araç kayıtları, banka hesapları, maaş ve üçüncü kişilerdeki alacaklar sorgulanır ve hacze konu edilir.
- Kıymet takdiri ve satış: Haczedilen malın değeri belirlenir; alacaklının süresinde yaptığı talep üzerine mal açık artırmaya çıkarılır.
- Paylaştırma: Satış bedeli alacaklılar arasında kanundaki sıraya göre dağıtılır. Alacak tamamen karşılanmazsa alacaklıya aciz belgesi verilir.
Ödeme emrine itiraz edilirse
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Bu noktada alacaklının önünde iki yol vardır: itirazın iptali davası açmak ya da elindeki belge yeterliyse itirazın kaldırılmasını istemek.
İtirazın iptali davasında, alacağın haksız yere itirazla geciktirildiği ispatlanırsa icra inkâr tazminatı da istenebilir. Bu talebin şartları dar yorumlanır; dava dilekçesinde baştan istenmesi gerekir.
Kambiyo senetlerine dayalı takipte itiraz, kural olarak takibi durdurmaz. Borçlunun itirazını icra mahkemesine yapması ve çoğu halde teminat göstermesi gerekir.
Haciz ve satış
Takip kesinleştikten sonra borçlunun malvarlığına haciz konulabilir. Uygulamada en etkili adım, taşınmaz ve araç kayıtları ile banka hesaplarına yönelik hacizlerdir.
Maaş haczinde kanun bir sınır koyar: maaşın dörtte birinden azı haczedilemez, ancak tamamı da haczedilemez. Emekli aylığı kural olarak haczedilemez; borçlunun muvafakati bu kuralı değiştirebilir.
Haczedilen malın satışı için kanunda öngörülen süreler içinde talepte bulunmak gerekir. Süresinde satış istenmezse haciz düşer ve süreç baştan işletilir.
İflas yolu ne zaman anlamlı
Borçlu bir sermaye şirketi ya da tacirse, alacaklının iflas yoluyla takip seçeneği de vardır. Bu yol, borçlunun tüm malvarlığının tasfiyesini ve alacaklıların sıra cetveline göre ödenmesini hedefler.
İflas, her zaman daha hızlı sonuç vermez. Borçlunun malvarlığı sınırlıysa ve önünüzde başka alacaklılar varsa, tahsil edilecek tutar beklentinin altında kalabilir. Bu nedenle iflas talebi, ayrı bir değerlendirmeyi gerektirir.
Hazırlanması gereken belgeler
İlk değerlendirmede aşağıdaki belgelerin bir arada olması, takibin doğru yolla ve doğru tutarla başlatılmasını kolaylaştırır:
- Alacağın dayanağı: sözleşme, fatura, irsaliye, sipariş yazışmaları, cari hesap ekstresi
- Kambiyo senedi varsa çek, bono ya da poliçenin aslı; kambiyo takibinde senedin aslı icra dairesine teslim edilir
- Mahkeme kararı ya da ilam niteliğinde bir belge varsa onaylı örneği
- Gönderildiyse ihtarname ve tebliğ belgesi
- Borçlunun kimlik ya da vergi numarası ve bilinen adresleri; şirketse ticaret sicil bilgileri
- Yapılmış kısmi ödemelerin dökümü
Süreler
Bu alanda hak kaybının en sık sebebi kaçırılan sürelerdir:
- Ödeme emrine itiraz: tebliğden itibaren yedi gün (ilamsız takip, İİK m.62)
- İmzaya ve borca itiraz: kambiyo takibinde beş gün (İİK m.168, m.170)
- İtirazın iptali davası: itirazın tebliğinden itibaren bir yıl (İİK m.67)
- İcra dairesi işlemine şikâyet: işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün (İİK m.16)
Tebligat aldığınızda tarihi not edin ve vakit kaybetmeden değerlendirme isteyin.
Sık yapılan hatalar
- Belgenin niteliğine uymayan takip yolunu seçmek; örneğin elde kambiyo senedi varken genel haciz yoluyla ilerleyip senedin sağladığı imkânları kullanmamak
- Faizin başlangıcını ve oranını dayanaksız göstermek; fazla istenen faiz itiraz için gerekçe olur ve takibi uzatır
- Borçlunun güncel adresini araştırmadan takip açmak; usulsüz tebligat sonraki aşamaları sakatlayabilir
- İtirazın iptali davasında icra inkâr tazminatını dava dilekçesinde istememek
- Haciz konulduktan sonra satış talebini süresinde yapmamak; haciz düşer
- Borçlu tarafında ödeme emrini bekletmek: yedi günlük süre geçtikten sonra borca itiraz imkânı büyük ölçüde kapanır
Ne kadar sürer
Süre, borçlunun tutumuna ve malvarlığının durumuna bağlıdır. İtiraz edilmeyen bir takip, ödeme emrinin tebliğinden kısa süre sonra kesinleşir; ancak haciz, kıymet takdiri ve satış aşamaları aylar sürebilir.
İtiraz üzerine dava açılması gerekiyorsa süre, mahkemenin iş yüküne ve delil durumuna göre uzar. Bu nedenle baştan iki senaryo üzerinden plan yapmak gerçekçidir: borçlunun itiraz etmediği ve her aşamada direndiği durum.
Sık sorulan sorular
Ödeme emri geldi, ne kadar sürem var?
İlamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilirsiniz. Bu süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve borca esasen itiraz hakkınız olsa bile haciz aşamasına geçilir.
Kambiyo senetlerine dayalı takipte süre beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır.
İtiraz ettim, alacaklı ne yapabilir?
İtirazınızla takip durur. Alacaklı, elindeki belge yeterliyse icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir.
İtirazın haksız olduğu anlaşılırsa aleyhinize icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.
Maaşımın tamamı haczedilebilir mi?
Hayır. Maaşın tamamı haczedilemez; haczedilecek kısım dörtte birden az olamaz ve kural olarak dörtte biri haczedilir. Nafaka alacakları bu sınırın istisnasıdır.
Emekli aylığı kural olarak haczedilemez; ancak borçlunun bu yönde muvafakat vermesi durumu değiştirir.
İlgili rehber ve yazılar
Süreç rehberi
İlamsız icra takibi nasıl ilerler?
Elinde mahkeme kararı olmayan alacaklının takip yolu: talepten haciz ve satışa kadar adımlar, süreler ve karşılaşılabilecek itirazlar.
Diğer çalışma alanları
Randevu talep edin
İcra ve İflas Hukuku kapsamındaki durumunuzu ve elinizdeki belgeleri paylaşın; izlenebilecek yolları görüşmede birlikte değerlendirelim.

