Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde gecikme ve arsa sahibinin hakları
Teslim gecikince arsa sahibinin önünde üç yol var: aynen ifa, gecikme tazminatı ya da fesih. Hangisinin seçileceği inşaatın seviyesine bağlı.
Gecikmenin tespiti
Önce sözleşmedeki teslim tarihinin ve varsa ek süre koşullarının belirlenmesi gerekir. Ruhsat alınması, imar değişikliği gibi sebeplerle sürenin uzayacağına dair kayıtlar sözleşmede sıkça yer alır.
Gecikmenin yükleniciden kaynaklandığının ortaya konması, sonraki taleplerin dayanağıdır.
Seçimlik haklar
Yüklenici temerrüde düştüğünde arsa sahibi uygun bir ek süre verir. Süre sonunda teslim gerçekleşmezse ya teslimi ve gecikme tazminatını ister, ya teslimden vazgeçip zararının giderilmesini ister ya da sözleşmeden döner.
Teslimden vazgeçme ya da dönme seçimi yükleniciye derhal bildirilmelidir; hangi yolun seçildiği, sonraki davanın konusunu belirler.
Aynen ifa ve ek süre
İnşaat ileri seviyedeyse, sözleşmeyi ayakta tutup teslimi talep etmek çoğu zaman en gerçekçi yoldur. Bu yolda yükleniciye uygun bir ek süre verilir ve süreç yakından izlenir.
Ek sürenin yazılı olarak verilmesi, ileride fesih gerekirse usul şartının yerine getirilmiş olmasını sağlar.
Gecikme tazminatı
Teslim edilmeyen bağımsız bölümler için, gecikme süresince elde edilemeyen kira geliri talep edilebilir. Tutar, emsal kira bedelleri üzerinden bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Sözleşmede cezai şart kararlaştırılmışsa, ayrıca kira kaybı istenip istenemeyeceği sözleşmenin ifadesine bağlıdır.
Fesih
İnşaat düşük seviyedeyse ya da yüklenici işi tamamen bırakmışsa fesih gündeme gelir. Fesih sonrası tapuya geçmiş payların iptali istenir.
Fesihte dikkat edilmesi gereken nokta, üçüncü kişilere satılmış bağımsız bölümlerdir: iyiniyetli alıcıların durumu ayrıca değerlendirilir.
İleriye ve geriye etkili fesih
İnşaat tamamlanmaya yakın bir seviyeye ulaşmışsa, sözleşmenin geriye etkili olarak ortadan kaldırılması hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabilir. Bu durumda yargı uygulaması ileriye etkili feshe ve yapılan iş oranında değerlendirmeye yönelir.
İnşaatın gerçek seviyesi bu nedenle davanın en önemli olgularından biridir ve çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Delil toplama
Gecikmenin ve inşaatın geldiği seviyenin ortaya konması için mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırılabilir. Tarihli fotoğraflar, belediye ve yapı denetim kayıtları ve yükleniciyle yazışmalar bu tespiti destekler.
Tespitin, yapının durumu değişmeden, örneğin başka bir yükleniciyle devam edilmeden önce yaptırılması önemlidir.
Uygulamada yapılan hata
En sık karşılaşılan hata, yükleniciye hiç ihtar çekilmeden ve süre verilmeden doğrudan fesih bildirilmesidir. Bu durumda feshin haksız sayılması ve arsa sahibinin tazminatla karşılaşması mümkündür.
Hazırlanması gereken belgeler
Noterde düzenlenmiş kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve ekleri
Tapu kaydı ve yükleniciye devredilmiş payların listesi
Yapı ruhsatı, proje ve yapı denetim raporları
İhtarnameler, ek süre bildirimleri ve yazışmalar
Emsal kira bedellerine ilişkin bilgiler
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Randevu talep edin
Gayrimenkul Hukuku kapsamındaki durumunuzu ve elinizdeki belgeleri paylaşın; izlenebilecek yolları görüşmede birlikte değerlendirelim.

