Alan 11
İcra Hukukundan Doğan Davalar
Takip sürecinden doğan itirazın iptali, menfi tespit, istihkak ve şikâyet davaları.
Bu alanda görülen işler
- İtirazın iptali davası
- İtirazın kaldırılması talebi
- Menfi tespit ve istirdat
- İstihkak davaları
- İcra memuru işlemine şikâyet
- İhalenin feshi
Hangi dava, hangi mahkeme
Takip sırasında doğan uyuşmazlıkların bir kısmı icra mahkemesinde, bir kısmı genel mahkemelerde görülür. Doğru yerin seçilmesi hem süreyi hem de kullanılabilecek delilleri belirler:
- İcra mahkemesi: itirazın kaldırılması, şikâyet, ihalenin feshi, istihkak ve kambiyo takibinde borca ya da imzaya itiraz
- Genel mahkeme: itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları
İcra mahkemesi kural olarak belgeyle ve hızlı karar verir; genel mahkemede her tür delil dinlenir, ancak yargılama daha uzun sürer.
Süreç adım adım
- Dosyanın incelenmesi: İcra dosyası, ödeme emri, itiraz dilekçesi ve tebligat tarihleri incelenir; başvuru süreleri bu tarihlerden hesaplanır.
- Yolun seçilmesi: Belgenin niteliğine ve kalan süreye göre şikâyet, itirazın kaldırılması, istihkak ya da genel mahkemede dava yollarından hangisinin kullanılacağı belirlenir.
- Başvuru: Dilekçe, dayanak belgelerle birlikte icra mahkemesine ya da görevli genel mahkemeye verilir; icra dosyasının numarası dilekçede gösterilir.
- Tedbir ve teminat: Takibin ya da paranın alacaklıya ödenmesinin durdurulması gerekiyorsa bu talep başvuruyla birlikte yapılır; mahkeme çoğu durumda teminat ister.
- İnceleme: İcra mahkemesi basit yargılama usulüyle ve ağırlıkla belgelere dayanarak karar verir; genel mahkemedeki davada dilekçeler, ön inceleme ve tahkikat aşamaları izlenir.
- Karar ve kanun yolu: İcra mahkemesi kararlarına karşı istinaf süresi, kararın tebliğinden itibaren on gündür (İİK m.363); genel mahkeme kararlarında bu süre iki haftadır (HMK m.345).
- Takibe yansıtma: Karar icra dosyasına sunulur; takip buna göre devam eder, durur ya da hatalı işlem düzeltilir.
Takip durduğunda
Borçlunun itirazıyla duran takibi yeniden işler hale getirmenin iki yolu vardır. Elinizde imzası ikrar edilmiş bir belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılması istenir (İİK m.68); bu yol hızlıdır ama dar bir belge listesiyle sınırlıdır.
Belgeniz bu listeye girmiyorsa genel mahkemede itirazın iptali davası açılır (İİK m.67). Daha uzun sürer, ancak her tür delille ispat mümkündür.
İcra inkâr tazminatı
İtirazın haksız olduğu anlaşılırsa, alacaklı lehine icra inkâr tazminatına hükmedilebilir. Bunun için alacağın likit, yani belirli ve hesaplanabilir olması ve tazminatın dava dilekçesinde talep edilmiş olması gerekir.
Aynı şekilde, takibin haksız olduğu anlaşılırsa borçlu lehine kötü niyet tazminatı gündeme gelir.
Menfi tespit ve istirdat
Borçlu, borçlu olmadığını ileri sürerek menfi tespit davası açabilir (İİK m.72). Takipten önce açılırsa takibin durdurulması, sonra açılırsa yalnızca paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir istenebilir; her iki halde de mahkeme teminat ister.
Para zaten ödenmişse dava istirdat davasına dönüşür; bu durumda ödemenin icra baskısı altında yapıldığının ortaya konması gerekir.
Haciz ihbarnamesine itiraz
Alacaklı, borçlunun üçüncü kişilerdeki alacaklarını haciz ihbarnamesiyle haczettirebilir. İhbarnameyi alan banka, işveren ya da ticari muhatap, borçluya bir borcu olmadığını yedi gün içinde bildirmezse, borç kendi zimmetinde sayılır (İİK m.89).
Süresinde itiraz edilmeyen ihbarname nedeniyle hakkında takip yapılan üçüncü kişi, borçlu olmadığını menfi tespit davasıyla ileri sürebilir; ancak bu yol hem uzun hem de masraflıdır.
İstihkak
Haczedilen malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğu iddiası istihkak davasının konusudur (İİK m.96-99). Malın kimin elinde bulunduğu, ispat yükünün hangi tarafta olacağını belirler.
Borçluyla aynı adreste yaşayan yakınların istihkak iddiaları, mal kaçırma ihtimali nedeniyle titizlikle incelenir.
Şikâyet
İcra dairesinin bir işlemi kanuna aykırıysa, icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir. Süre kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gündür; kamu düzenine aykırılık hallerinde süresiz şikâyet mümkündür (İİK m.16).
Hatalı kıymet takdiri, usulsüz tebligat ve haczedilmezlik iddiaları bu yolun sık görülen konularıdır.
İhalenin feshi
Satış sırasında ihaleye fesat karıştırıldığı ya da satış ilanının usulüne uygun yapılmadığı gibi bir usulsüzlük varsa, ihalenin feshi istenebilir (İİK m.134). Talepte bulunabilecek kişiler sınırlıdır ve fesih için usulsüzlüğün ihalenin sonucuna etkili olması aranır.
Haksız çıkan fesih talebinde talep eden aleyhine para cezasına hükmedilebilir; bu yüzden talep, dayanağı açık bir usul hatasına dayanmalıdır.
Hazırlanması gereken belgeler
- İcra takip dosyasının numarası ve ödeme emri, itiraz dilekçesi ve tebliğ tarihleri
- Alacağın ya da borcun bulunmadığının dayanağı olan sözleşme, fatura, dekont ve yazışmalar
- İstihkak iddiasında malın size ait olduğunu gösteren fatura, kira sözleşmesi ve ödeme kayıtları
- Haciz ihbarnamesi ve tebliğ belgesi
- İhale ilanı, kıymet takdiri raporu ve ihale tutanağı
Süreler
- İtirazın iptali davası: itirazın tebliğinden itibaren bir yıl (İİK m.67)
- Menfi tespit: takipten önce ya da takip sırasında; istirdat davası ödemeden itibaren bir yıl (İİK m.72)
- Haciz ihbarnamesine itiraz: tebliğden itibaren yedi gün (İİK m.89)
- Şikâyet: öğrenmeden itibaren yedi gün (İİK m.16)
- İcra mahkemesi kararına karşı istinaf: tebliğden itibaren on gün (İİK m.363)
Sık yapılan hatalar
- Belgesi itirazın kaldırılmasına elverişli değilken icra mahkemesine başvurup süre kaybetmek
- İcra inkâr tazminatını dava dilekçesinde istememek
- Menfi tespit davasında tedbir için istenecek teminatı hesaba katmadan dava açmak
- Haciz ihbarnamesini önemsemeyip yedi gün içinde cevap vermemek
- Her usulsüzlüğün süresiz şikâyete konu olabileceğini düşünüp yedi günlük süreyi kaçırmak
- İstihkak iddiasında mülkiyeti gösteren belgeleri hazırlamadan dava açmak
- İcra mahkemesi kararına karşı on günlük istinaf süresini, genel mahkemelerdeki iki haftalık süreyle karıştırmak
İlgili rehber ve yazılar
Makale
İtirazın iptali davasında icra inkâr tazminatının şartları
Haksız itirazın yaptırımı olan icra inkâr tazminatı her dosyada istenemez. Likit alacak şartı ve talep zamanı belirleyicidir.
Süreç rehberi
Ödeme emrine itiraz ve sonrası
Hakkınızda takip başlatıldığında ilk yedi günde ne yapmanız gerektiği, itirazın sonuçları ve sonrasında açılabilecek davalar.
Diğer çalışma alanları
Randevu talep edin
İcra Hukukundan Doğan Davalar kapsamındaki durumunuzu ve elinizdeki belgeleri paylaşın; izlenebilecek yolları görüşmede birlikte değerlendirelim.

