Takip hangi yolla başlar
Elinizdeki belge, izlenecek yolu belirler. Yalnızca bir fatura ya da sözlü bir borç ilişkisi varsa ilamsız takip; çek, bono veya poliçe varsa kambiyo senetlerine özgü takip; mahkeme kararı ya da ilam niteliğinde belge varsa ilamlı takip söz konusudur.
Bu ayrım şekli bir tercih değildir: itiraz süresi, itiraz sebepleri ve takibin durup durmayacağı yola göre değişir. Yanlış yolla başlatılan takip, aylar sonra baştan yapılmak zorunda kalabilir.
Ödeme emrine itiraz edilirse
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Bu noktada alacaklının önünde iki yol vardır: itirazın iptali davası açmak ya da elindeki belge yeterliyse itirazın kaldırılmasını istemek.
İtirazın iptali davasında, alacağın haksız yere itirazla geciktirildiği ispatlanırsa icra inkâr tazminatı da istenebilir. Bu talebin şartları dar yorumlanır; dava dilekçesinde baştan istenmesi gerekir.
Kambiyo senetlerine dayalı takipte itiraz, kural olarak takibi durdurmaz. Borçlunun itirazını icra mahkemesine yapması ve çoğu halde teminat göstermesi gerekir.
Haciz ve satış
Takip kesinleştikten sonra borçlunun malvarlığına haciz konulabilir. Uygulamada en etkili adım, taşınmaz ve araç kayıtları ile banka hesaplarına yönelik hacizlerdir.
Maaş haczinde kanun bir sınır koyar: maaşın dörtte birinden azı haczedilemez, ancak tamamı da haczedilemez. Emekli aylığı kural olarak haczedilemez; borçlunun muvafakati bu kuralı değiştirebilir.
Haczedilen malın satışı için kanunda öngörülen süreler içinde talepte bulunmak gerekir. Süresinde satış istenmezse haciz düşer ve süreç baştan işletilir.
İflas yolu ne zaman anlamlı
Borçlu bir sermaye şirketi ya da tacirse, alacaklının iflas yoluyla takip seçeneği de vardır. Bu yol, borçlunun tüm malvarlığının tasfiyesini ve alacaklıların sıra cetveline göre ödenmesini hedefler.
İflas, her zaman daha hızlı sonuç vermez. Borçlunun malvarlığı sınırlıysa ve önünüzde başka alacaklılar varsa, tahsil edilecek tutar beklentinin altında kalabilir. Bu nedenle iflas talebi, ayrı bir değerlendirmeyi gerektirir.
Süreler
Bu alanda hak kaybının en sık sebebi kaçırılan sürelerdir:
Tebligat aldığınızda tarihi not edin ve vakit kaybetmeden değerlendirme isteyin.
- Ödeme emrine itiraz: tebliğden itibaren yedi gün (ilamsız takip)
- İmzaya ve borca itiraz: kambiyo takibinde beş gün
- İtirazın iptali davası: itirazın tebliğinden itibaren bir yıl
- Satış talebi: haciz tarihinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde
Frequently asked questions
Ödeme emri geldi, ne kadar sürem var?
İlamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilirsiniz. Bu süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve borca esasen itiraz hakkınız olsa bile haciz aşamasına geçilir.
Kambiyo senetlerine dayalı takipte süre beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır.
İtiraz ettim, alacaklı ne yapabilir?
İtirazınızla takip durur. Alacaklı, elindeki belge yeterliyse icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir.
İtirazın haksız olduğu anlaşılırsa aleyhinize icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.
Maaşımın tamamı haczedilebilir mi?
Hayır. Maaşın dörtte birinden azı haczedilemez, tamamı da haczedilemez; kural olarak dörtte biri haczedilir. Nafaka alacakları bu sınırın istisnasıdır.
Emekli aylığı kural olarak haczedilemez; ancak borçlunun bu yönde muvafakat vermesi durumu değiştirir.