Çekle ödemede karşılıksız çıkma riski ve alacaklının yolları
Karşılıksız çıkan çekte kambiyo takibi, menfi tespit riski ve zamanaşımı süreleri; ticari hayatta en sık karşılaşılan tahsil sorunu.
İbraz süresi
Çekin bankaya süresinde ibraz edilmiş olması, hem kambiyo takibi hem de ceza sorumluluğu bakımından belirleyicidir. İbraz süresi, çekin düzenlendiği ve ödeneceği yere göre değişir.
Süresinde ibraz edilmeyen çek, kambiyo senedi niteliğini takip açısından kaybedebilir; alacak bu durumda genel hükümlere göre istenir.
Karşılıksız işlemi
Bankanın çek üzerine karşılıksızdır şerhi düşmesi, takibin ve şikâyetin dayanağını oluşturur. Kısmi ödeme yapılmışsa bu da şerhte gösterilir.
Kambiyo takibi
Karşılıksız çek için kambiyo senetlerine özgü takip yapılır. Bu takipte itiraz süresi beş gündür ve itiraz kural olarak takibi durdurmaz.
Borçlunun takibi durdurabilmesi için icra mahkemesinden karar alması, çoğu halde teminat göstermesi gerekir.
Zamanaşımı
Çekten doğan takip hakkı, ibraz süresinin bitiminden itibaren belirli bir süreyle sınırlıdır. Bu süre dolduğunda kambiyo takibi yapılamaz; alacak temel ilişkiye dayanılarak istenebilir.
Bu nedenle elde bulunan çeklerin süre takibi, ticari alacak yönetiminin bir parçası olmalıdır.
Ceza boyutu
Karşılıksız çek keşide etmek, şikâyete bağlı olarak yaptırıma tabidir. Şikâyet süresi kısadır ve süresinde yapılmazsa hak düşer.
Ceza yolu, alacağın tahsilini kendiliğinden sağlamaz; tahsil için icra takibi ayrıca yürütülür.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.